Марказлаштирилган серологик лаборатория ПЦР диагностикаси билан

ЦСЛ ПЦР-диагностикаси билан Ўзбекистон Республикасида сифилисни серодиагностика қилиш бўйича марказлаштирилган ва марказий (референс) лаборатория ҳисобланади.

ЦСЛ ўз фаолиятини бир нечта йўналишларда амалга оширади:

  • Республиканинг серологик хизматига ташкилот ва методик ёрдам кўрсатиш.

  • Республика серологик хизмати лаборатория кадрларининг юқори малакали салоҳиятини ривожлантириш.

  • Серологик усулларни такомиллаштириш ва замонавий тадқиқотларни серологик лаборатория амалиётига жорий этиш.

ЦСЛ ходимлари доимо ташкилот ва методик ёрдам кўрсатиб, сафарбарликларда иштирок этадилар ва махсус семинарлар ўтказадилар. Методик ёрдам сифатида ЦСЛ ходимлари томонидан 8 та брошюра ва 5 та ахборот хатлари нашр қилинган. Ходимлар 2012 йил 10 майдаги №128 буйруғини ишлаб чиқишда фаол иштирок этишган. 2016 йилда лаборатория ходимлари сифилисни аниқлаш алгоритмини жорий этиш мақсадида ҳомиладор аёлларни текшириш бўйича буйруқлар №510, 633 ва №128га қўшимчалар ишлаб чиқишда иштирок этганлар.

№140 буйруғига мувофиқ, дерматовенеролог шифокорлар учун тери ва жинсий касалликларни лабораторияда диагностика қилиш цикллари ўтказилади.

Серологик лаборатория бактериология, микробиология, микология ва иммунология лабораториялари билан бирга марказнинг виварийсида яқин ҳамкорликда фаолият юритади, бу ерда лаборатория ҳайвонлари — қуёнлар, денгиз чочқалари, лаборатория қуртлари ва сичқонлар билан экспериментал тадқиқотлар ўтказиш учун барча шарт-шароитлар мавжуд.

Сифилисни комплекс ва тўлиқ лаборатория диагностикаси беморларни текшириш ва даволашнинг ажралмас қисми ҳисобланади, лабораторияда сифилисни аниқлаш учун турли усуллар мавжуд.

ЦСЛ ПЦР диагностикаси билан замонавий ва юқори сезгир усулларга эга юқори малакали мутахассислар фаолият юритади, бу эса сифилиснинг барча клиник шаклларини — энг эрталари ва яширин шаклларини тез ва аниқ аниқлаш имконини беради.

Халидова Халида Рашидовна – олий тоифали шифокор, тиббиёт фанлари номзоди, катта илмий ходим, учта ихтисослик бўйича мутахассисликка эга — лаборатория иши, дермато-венерология ва функционал диагностика.

1989 йилда клиник ва экспериментал иммунология бўлимига кичик илмий ходим сифатида қабул қилинган. Фаолияти давомида турли методик ишланмаларни жорий этишда қатнашган, микоз, лимфома, сифилис бўйича илмий-тадқиқот режаларида иштирок этган ва витилиго бўйича илмий ишлар билан шуғулланган. Бу фаолият «Тери ва жинсий касалликлар бўйича Илмий Кенгаш»нинг мақсадли дастури доирасида амалга оширилган («Тери дисхромиялари»).

1999 йилда Еуропа Дерматовенерологлар Академиясидан шахсий грантни ғолиб бўлиб, диссертация мавзуси: «Фотохимиотерапия ва иммунокоррекция жараёнида витилиголи беморларда иммун тизими, қалқонсимон без гормонлари (трийодтиронин, тироксин) ва буйрак устки безлар (кортизол) ҳолатини таҳлил қилиш». Диссертация 2000 йилда ҳимоя қилинган.

2000 йилдан бошлаб серодиагностика, иммунология ва СПИД бўлимида катта илмий ходим сифатида фаолият юритган. Бу бўлим Сорос халқаро фонди ва Япон ҳукумати грантлари асосида ташкил этилган. ПЦР усули бўйича Москва шаҳридаги Физико-кимёвий тиббиёт институтида тайёргарликдан ўтган.

2002 йилда «Саломатлик-1» дастури доирасида Ўзбекистон аҳолисини хламидий инфекцияси бўйича пилот текширувда қатнашган.

2006–2011 йилларда «Клиник семиотика, морфогенез, Капоши ангиоретикулёзини (Капоши саркомаси) эрта диагностика критерийлари», «СПИД билан боғлиқ дерматоз – Капоши саркомасини диагностика, профилактика ва даволашда замонавий усуллар ишлаб чиқиш» грант лойиҳалари раҳбари бўлган. 2008–2010 йилларда РСНПМЦ ДВиК МЗ РУзда докторантурада таҳсил олган.

2009 йилда Марказий Осиёда СПИДни назорат қилиш лойиҳаси миллий офиси №551R34 халқаро грантини қўлга киритган: «ВИЧ-инфекцияли беморларда Капоши саркомасини сифатли диагностика, даволаш ва профилактика таъминланиши».

2020 йилда карантин тадбирлари давомида COVID-19 бўйича ПЦР текширувларда қатнашган. Шу йилдан бошлаб сифилис лабораторияларини валидациялаш дастури доирасида миллий эксперт комиссияси ишчи гуруҳига кирган (ЮНИСЕФ ҳамкорлигида).

Лабораторияда эркак ва аёлларда урогенитал тракт ва ИППП дисбиозини, 21 тур ВПЧни, тери микоз касалликларини ПЦР-реал вақт усулида (Femoflor, Androflor, Quant-21, Mikoso-screen тест тизимлари) аниқлаш жорий қилинган. ИФА усули орқали анти-нуклеар антитела, десмоглеин ва бошқа оқсил синовлари (ds- ва ss-DNA, CRP ва бошқ.) диагностикаси амалга оширилади.

6 та методик қўлланма ва дастурлар, 200 дан ортиқ нашрлар, 4 та ахборот хати, рационализатор таклифлари мавжуд. Илмий тадқиқот натижалари тери ва жинсий касаллик диспансерлари ва тиббий муассасаларда, шунингдек республика тиббиёт олийгоҳлари ўқув қўлланмаларда қўлланилган.

Абишала Валентина Алексеевна — ЦСЛ ПЦР диагностикаси бўлими раҳбари, олий тоифали шифокор, Тошкент давлат университети биология факультетини тугатган.

Турли циклларда ТошИУВда малака оширган. Hospitex Diagnostics (Италия) иммунофермент анализаторида тўлиқ курсдан ўтган, назарий ва амалий семинарларда иштирок этган. 2012 йилда сифилисда серорезистентлик билан касалларни даволаш усулларини ишлаб чиқиш грант лойиҳасида иштирок этган.

Сифат ва фаолият учун бир неча марта тақдирланган:

  • МЗ РУз кўрсатган фахрий грамота — 2014 йил

  • «Соғлиқни сақлашда аълочи» — 2016 йил

2020 йилда меморандум доирасида Москва шаҳри МНПЦ ДВиКДЗ лабораторияларида стажировкада бўлган. Сифилис серологик тадқиқотларда ички лаборатория назорати СОР ишлаб чиқишда иштирок этган.

2021 йилда ЮНИСЕФ ҳамкорлигида онадан болага сифилис юқишини йўқотиш дастури доирасида лабораторияларни превалидацион баҳолаш бўйича миллий эксперт комиссияси гуруҳи аъзоси бўлган.