Қулоқ пластикасининг (отопластика) таърифи
Қулоқ пластика ёки тиббиётда аталганидек отопластика — қулоқларнинг шакли ёки жойлашувини тўғриллашга қаратилган жарроҳлик амалиётидир. Бу кўпинча «қулоқ ғилайтаси» ҳолатини тўғриллаш учун қўлланилади. Ғилайган қулоқ — бу қулоқлар бошдан кўра анча кўпроқ чиқиб турган ҳолатдир.
Отапластика жараёнида қулоқларнинг шакли тўғриланиб, улар керакли жойга келтирилади. Бунинг учун одатда хуруж шакли тикланади ва зарурат бўлса, ортиқча тери олиб ташланади. Операциядан кейинги тикишлар тери остига ёки ташқи юзга қўйилиши мумкин.
Отапластика одатда маҳаллий беҳушлик ёки енгил седация остида амалга оширилади ва беморлар кўпинча шу куни уйига чиқарилади. Шифо жараёни ҳар бир кишида фарқ қилиши мумкин, лекин кўпинча беморлар бир неча ҳафта ичида одатий ҳаёт тарзига қайтади. Бу турдаги операцияни кўпроқ ташқи кўринишини яхшиламоқчи бўлганлар ва ўзига ишончни оширмоқчи бўлганлар афзал кўради.
Отапластика турлари
Қулоқ — бу хуруж бўлиб, отопластикада асосан унга ишлов берилади, шунингдек, юмшоқ тўқималар (тери) ҳам таъсирланади. Шунинг учун процедура икки турга бўлинади:
- Эстетик отопластика — қулоқларнинг ўлчасини тўғриллаш ва керакли шакл бериш имконини беради.
- Реконструктив отопластика — қулоқ ёки унинг бир қисмини тиклаш зарур бўлган ҳолларда қўлланилади.
Отапластика қуйидаги ҳолатларда тавсия этилади:
- Чиқиб турган қулоқлар (протория): қулоқлар бошдан анча чиқиб турганда.
- Асимметрия: бир қулоқ бошқасидан шакли ёки жойлашуви билан сезиларли фарқ қилганда.
- Тугма нуқсонлар: қулоқларда тугма аномалиялар ёки деформациялар бўлса.
- Жарроҳлик ёки травма сабабли деформациялар: қулоқ шикастланган ёки деформацияланган бўлса.
- Шахсий эстетик истаклар: ташқи кўринишни яхшилаш учун қулоқ шакли ёки жойлашувини ўзгартиришни хоҳлаганлар учун.
Отапластика асосан болаликда амалга оширилади. Бу операция эрта ёшда бажарилганда, боланинг ижтимоий алоқаларига ва ўзига бўлган ишончига ижобий таъсир кўрсатади.
Одатда отопластика учун энг мақбул ёш — 5 дан 14 ёшгача. Шу даврда боланинг қулоқлари ўсишини якунлайди ва операция натижаси доимийроқ бўлади. Шунингдек, шу ёшда бола боғча ёки бошланғич мактабда бўлганлиги сабабли, операциядан кейинги тикланиш жараёни осонроқ ва қулайроқ бўлади.
Лекин ҳар бир боланинг ҳолати индивидуал бўлиб, операция вақти шахсий баҳолашга асосланиши керак. Ота-оналар ва жарроҳ боланинг жисмоний ва руҳий етуклигини инобатга олиб, энг мос вақтни аниқлашлари лозим.
Шундай қилиб, болаларда периапиқал операция муддатлари индивидуал ҳолатга боғлиқ ва пластик жарроҳ томонидан диққат билан кўриб чиқилиши зарур.
Реконструктив отопластика
Ушбу пластика тури пластик жарроҳликнинг энг мураккаб йўналишларидан бири ҳисобланади. Мутахассисларнинг вазифаси нафаqat қулоқнинг табиий анатомиясини яратиш, балки хуружли каркасни шакллантиришдир.
Реконструктив отопластика — бир нечта пластик жарроҳлик амалиётларидан иборат. Биринчи операцияда шифокорлар беморнинг ўз тўқималаридан келажак қулоқ учун каркас ҳосил қилади. Иккинчи процедура олти ой ўтиб амалга оширилади ва бу босқичда қулоқ ўзи яратилади.
Қулоқни тикловчи пластика тугма аномалиялар ёки орттирилган нуқсонлар бўлганда зарур. Тугма нуқсонлар кўпинча ҳомиладорлик даврида чақалоқнинг ташқи қулоғининг тўлиқ ривожланмаслиги билан боғлиқ бўлади. Орттирилган нуқсонларга эса спортчилар ёки бахтсиз ҳодисалар натижасида қулоғини йўқотганлар дуч келади. Қулоқ раковинасини тиклашни травмадан кейин камида олти ой ўтиб режалаштириш кераклиги муҳим.
Реабилитация даври
Отапластикадан кейинги давр тахминан уч ҳафтагача давом этади. Қулоқ раковинасини коррекция қилгандан сўнг биринчи соатлар давомида бемор тиббиёт муассасасида шифокор назорати остида бўлиши керак. Операциядан кейинги оғриқ ва шишиш одатда биринчи 3-5 кун ичида сақланади.
Отапластикадан кейинги 10-14 кун давомида махсус маҳкамловчи боғлам тақиш зарур. Боғлам операциядан кейин қулоқларга керакли шаклни бериш ва шишишни камайтиришга ёрдам беради. Тахминан 10-күндан сўнг шифокор кундузги пайтда боғламни ечишни ва фақат кечаси кийишни тавсия қилиши мумкин. Қулоқ пластикасидан кейинги икки ҳафта давомида ёнбослаб ухлаш тақиқланади.
Отапластика тикишларини олиб ташлаш одатда талаб қилинмайди, чунки жарроҳликда ўз-ўзидан ерувчи игналар ишлатилади. Отапластика тикишлари қулоқ ортидаги табиий қовурғада жойлашгани сабабли кам кўринади. Отапластикадан кейинги жароҳат тахминан бир ой ичида соғайади.

