Микология бўлими
(микология муаммоларини ўрганиш бўйича илмий лаборатория)
Микология бўлими институт ташкил этилган пайтдан бошлаб фаолият юритади. Бўлим раҳбарлари бўлиб тиббиёт фанлари доктори У.К. Белуха, профессор Л.А. Слонимский, тиббиёт фанлари номзоди, катта илмий ходим Соболев П.С., доцент Алимханов К.Б., т.ф.д. З.М. Абидова, т.ф.н. Рахимов И.Р. ишлаганлар.
Турли йилларда бўлимда тиббиёт фанлари номзодлари ва докторлари: А.С. Лукъянова, Ш.З. Мавлянова, М.Р. Цой, Ф.В. Азимова, М.А. Мирсаидова, З.М. Абидова, И.Р. Рахимов, А.Ш. Иноятов, У.Б. Нурматов фаолият кўрсатганлар.
Сўнгги 3 йил ичида илмий ходимлар Карабаева И.Т. ва Якубов А.А. томонидан тиббиёт фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун диссертациялар муваффақиятли ҳимоя қилинди.
Бўлимнинг турли йиллардаги асосий илмий йўналишлари қуйидагилардан иборат бўлган: дерматомикозлар, лейшманиоз, кератомикоз ва кандидозларнинг этиопатогенези, эпидемиологиясини ўрганиш, тери замбуруғли касалликлари ва лейшманиозни аниқлашнинг янги диагностик усуллари.
2001 йилда биринчи марта Ўзбекистон Республикасида т.ф.д., проф. Арифов С.С., т.ф.д. Абидова З.М. ва т.ф.н. Лукъянова А.С. томонидан касаллик – қовуқ соҳасининг трихофитияси таърифланган.
Бўлим фаолияти давомида илмий ходимлар томонидан турли грант лойиҳалари амалга оширилган:
-
2015–2017 йилларда – «Дерматомикозлар ва тери лейшманиозини ташхислаш ва даволашнинг янги усулларини ишлаб чиқиш»;
-
2015–2017 йилларда – «Тери лейшманиозини комплекс патогенетик даволаш усулини жорий этиш»;
-
2017–2020 йилларда фундаментал грант доирасида «Тери лейшманиози (ТЛ) патогенезида ксенобиотиклар детоксикацияси тизими генлари полиморфизмнинг роли, унинг дори воситалари биотрансформациясидаги ўрни ва даволаш ҳамда профилактика тадбирларини индивидуаллаштиришдаги аҳамияти» мавзусида тадқиқотлар олиб борилди;
-
2018–2020 йилларда амалий грант доирасида «Микробиологик, иммунo-цитокин ва биокимёвий кўрсаткичларни ўрганиш асосида дерматомикозларни комплекс патогенетик терапиясини ишлаб чиқиш» ишлари олиб борилди.
2017–2019 йилларда т.ф.н. Рахимов И.Р., PhD Карабаева И.Т., Икрамова Н.Д. ва т.ф.д. Абидова З.М. раҳбарлигида вилоят дерматовенерология муассасалари дерматовенерологлари малакасини ошириш учун Микология бўйича 36 соатлик цикллар ўтказилди (140-сонли буйруқ асосида).
2022 йилдан бошлаб Микология бўлими негизида Микоз муаммоларини ўрганиш бўйича илмий лаборатория ташкил қилинди. Лаборатория раҳбари – т.ф.д., профессор Рахматов А.Б. Ҳозирда илмий лабораторияда минтақаларнинг иқлим-географик ва тиббий-ижтимоий хусусиятларини, беморлар организминг функциянал ўзига хосликларини (иммунологик, гемодинамик кўрсаткичлар, эндоген интоксикация даражаси, эндокрин тизим) ҳисобга олган ҳолда тери ва шиллиқ қаватларнинг микотик шикастланишларини ташхислаш ва даволаш алгоритмларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш бўйича илмий изланишлар олиб борилмоқда.
Ҳозирда марказий ЦСЛ с ПЦР ходимлари билан ҳамкорликда тери замбуруғли касалликларини ташхислашнинг янги усули – реал вақт режимидаги ПЦР асосида Micoso-scrin усули жорий этилди.Ҳар йили бўлимда клиник ординаторлар ва докторантлар тайёргарликдан ўтадилар.
Бўлимда дерматовенерологик хизмат ишини ташкил қилиш бўйича буйруқнинг янги варианти ишлаб чиқилган — «Дерматомикозларнинг олдини олиш, диагностикаси ва даволаш бўйича йўриқнома». Соғлиқни сақлаш амалиётига тадқиқотлар натижалари асосида «Терининг замбуруғли касалликлари» монографияси чиқарилган.
Методик қўлланмалар нашр этилган: «Болаларда трихофития клиникаси ва давоси», «Оёқ панжаси микозлари клиникаси ва давоси», «Дерматофитиялар: эпидемиологияси, клиникаси, даволаш ва профилактикаси», «Онихомикозларда тизимли терапияда КИЖОТОС индекси қўлланилиши», «Замбуруғ касалликларининг лаборатор диагностикаси», «Оёқ панжаси микозларини тизимли антимикотиклар ёрдамида даволаш усуллари», «Қандли диабет ва терининг замбуруғли касалликлари: даволаш тактикаси», «Терининг ва шиллиқ қаватларнинг замбуруғли касалликлари ва уларни итраконазол билан даволаш», «Онихомикозлар ва уларни даволаш», «Қов трихофитиясини даволаш усули», «Микроспория: эпидемиология, клиника, диагностика, даволаш ва профилактика», «Вобензим препарати ёрдамида оёқ панжаси микозли беморларни иммунокоррекция терапияси», «Ичак микрофлораси кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда оёқ панжаси микозли беморларни озонотерапия билан даволаш», «Дерматомикозларни даволашнинг янги усули», «Дерматомикозларни даволашнинг такомиллаштирилган усули».
Бўлим ходимлари доимий равишда турли съездлар, конгресслар, конференциялар ва дерматовенерологиянинг долзарб масалаларига бағишланган тадбирларда нутқлар ва мақолалар билан иштирок этиб келадилар. Улар хорижий мамлакатларда — Россия, Туркия, Германия, Италия, Португалия, Франция, Қозоғистон, Чехия, шунингдек Тошкент, Самарқанд, Бухоро, Андижон, Қарши ва Тошкент вилоятида ўтказилган.
1971-йилда микология бўлими ҳузурида 24 ўринли стационар очилган, унга 2005-йилгача т.ф.н. Лукьянова А.С., кейин 2005–2013 йилларда т.ф.н. Раҳимов И.Р. раҳбарлик қилган, ҳозир эса Бегимқулов С.Ш. бошқариб келмоқда.
Т.ф.д., профессор, олий тоифали шифокор, соғлиқни сақлаш аълочиси Раҳматов Акрам Баратович — Ўзбекистон Республикаси ССВ РСНПМТСДВиК таркибидаги Микоз муаммоларини ўрганиш илмий лабораторияси раҳбари ҳисобланади.
1976-йилда Тожикистон давлат тиббиёт институтини имтиёзли диплом билан тугатган (2-курсдан бошлаб Ленин стипендианти бўлган). Раҳматов А.Б. клиник ординатурага тери ва заҳм касалликлари кафедрасига кирган ва 1978–1980 йилларда Тожикистоннинг Файзобод туманида дерматолог шифокор бўлиб ишлаган. У ерда у биринчи бўлиб Роғун ГЭС қурувчилари орасида микрореакция усулини қўллаган (Марказий врачлар малакасини ошириш институтида профессор А.А. Антоньев раҳбарлигида изланувчи бўлган). 1980-йилда Ўзбекистон Тери ва заҳм касалликлари илмий-тадқиқот институтида сифилидология бўлимига кичик илмий ходим лавозимига танлов орқали ўтган. 1980–1983 йилларда СССР ССВ ЦКВИ аспиранти бўлиб, 1983-йил 18-октябрда профессор В.Н. Мордовцев раҳбарлигида «Липид ва углевод алмашинуви бузилган псориазли беморларнинг клиникаси ва давоси хусусиятлари» мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
1983-йил 18-декабрдан Раҳматов А.Б.нинг педагогик ва илмий фаолияти Тошкент тиббиёт институтининг тери ва заҳм касалликлари кафедрасида бошланган, у ассистентдан профессор лавозимигача бўлган йўлни босиб ўтган. Чунки 1991-йил 13-февралда СССР ССВ ЦКВИ да у «Псориазнинг клиник полиморфизми сабаблари ва хавф омиллари» мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган (илмий маслаҳатчи — проф. Мордовцев В.Н.).
1995-йилда т.ф.д., проф. Раҳматов А.Б. Дерматология ва венерология илмий-тадқиқот институтининг илмий-консультатив бўлими раҳбари лавозимига сайланган ва бу ерда унинг дерматомикологияга оид илмий фаолияти тўла намоён бўлган.
Профессор Раҳматов А.Б. псориаз муаммоси бўйича 32 йилдан бери фундаментал тадқиқотлар олиб бормоқда (2 та докторлик ва 6 та номзодлик диссертацияси тайёрланган), бу эса уни ушбу илмий йўналишда ҳақиқий мутахассисга айлантирди. Шу муносабат билан, 2010-йилда Парижда бўлиб ўтган халқаро псориаз конгрессининг йиллик йиғилишида Раҳматов А.Б. Марказий Осиё минтақаси бўйича ушбу муаммо координатори этиб сайланган.
2000-йилда Раҳматов А.Б. илмий ходимлар, тери ва заҳм диспансерлари амалиётчи шифокорлари ҳамда Навоий кон-металлургия комбинати дерматовенерологлари билан ҳамкорликда маҳорат дарслари ўтказиб, тирноқ касалликлари, жумладан онихомикозларни диагностика ва даволаш бўйича ўқув дастурларини жорий этди. Бу йўналишни етарли даражада юқори босқичга кўтаришга имкон берди ва бугунги кунда унинг шогирдлари гуруҳи подология (ортонексия ва бошқалар) соҳасидаги амалий йўналишлар билан шуғулланмоқда. Ушбу йўналишдаги ишланмалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан ўтказиладиган инновацион ярмаркаларда тақдим этилмоқда.
Кўп йиллар давомида т.ф.д., профессор Раҳматов А.Б. Тошкент тиббиёт институтидаги махсус кенгаш аъзоси, Тошкент тиббиёт академиясидаги Апробация кенгаши аъзоси, қатор журналлар таҳрир ҳайъати аъзоси бўлиб келмоқда: Украина «Дерматология, венерология ва косметология журнали», «Дерматология ва венерология ахборотномаси», «Дерматология, венерология ва репродуктив саломатлик янгиликлари», «Дерматовенерология ва эстетик тиббиёт». 2011-йилда профессор Раҳматов А.Б. МДҲ мамлакатлари дерматовенерологияси бўйича Координация кенгаши аъзолигига сайланган, 2012-йилда Украина дерматовенерологлари ва косметологлари ассоциациясининг фахрий аъзоси этиб танланган ва «Шараф ва Қадр-қиммат» ёдгорлик белгиси билан тақдирланган. Узоқ ва яқин хориждаги ҳамкасбларининг ушбу эътирофи проф. Раҳматов А.Б.нинг илмий-педагогик салоҳияти юқори эканлигидан далолат беради. У доимий равишда Европа дерматовенерология, психодерматология, псориаз конгрессларида (Швейцария, Германия, Франция, Италия, Португалия, Англия ва бошқалар) дерматомикологияга оид ўз ишланмалари билан қатнашиб келмоқда. Бир неча бор Россия, Украина, Қозоғистон каби яқин хорижий мамлакатларда ўтказилган дерматовенерологлар конгрессларида илмий маърузалари билан иштирок этган.
Раҳматов А.Б. 1000 дан ортиқ илмий нашрлар, монографиялар, қўлланмалар ва методик тавсиялар муаллифи ҳисобланади. У Ўзбекистон Дерматовенерологлари Ассоциацияси, Европа Дерматовенерологлар Ассоциацияси аъзоси. 2021-йилдан Ўзбекистон Республикаси ССВ бош дерматовенерологи ҳисобланади. Россия Федерацияси, Украина, Беларусь, Тожикистон ва Ўзбекистон илмий-амалий журналлари таҳрир ҳайъатлари аъзоси. 2017-йилдан республикада буллёз эпидермолиз бўйича ишларини бошқариб келмоқда, «DEBRA» халқаро ташкилоти ҳамда Россия хайрия фонди «Болалар–капалаклар» ва «Капалак-болалар» ННТ аъзоси. У Ўзбекистон Республикасида генодерматозлар бўйича ишлар учун масъулдир.

